اگر تا حالا برای دستگاه اسپرسوساز دنبال تمپر، پرتافیلتر، بسکت، نیدل یا لوازم جانبی گشتی، احتمالاً با عددهایی مثل 51 میلی‌متر، 53 میلی‌متر و 58 میلی‌متر روبه‌رو شدی.

اولش شاید این عددها گیج‌کننده باشن، ولی موضوع خیلی ساده‌ست.

این عددها معمولاً به قطر دهانه بسکت یا پرتافیلتر دستگاه اسپرسوساز اشاره دارن. یعنی همون جایی که قهوه آسیاب‌شده داخلش ریخته میشه و با تمپر فشرده میشه.

در این مطلب از بُن‌دی می‌خوایم خیلی ساده توضیح بدیم سایز پرتافیلتر یعنی چی، دستگاه‌های خانگی معمولاً چه سایزی دارن، دستگاه‌های صنعتی بیشتر چه سایزی هستن، آیا این موضوع همیشه قطعی و ثابت است یا نه، و موقع خرید لوازم جانبی باید به چه نکاتی توجه کنیم.

سایز پرتافیلتر یعنی چی؟

پرتافیلتر همون دسته‌ایه که بسکت داخلش قرار می‌گیره و به گروپ دستگاه اسپرسوساز بسته میشه.

وقتی میگیم دستگاهی پرتافیلتر 51 میلی‌متری، 53 میلی‌متری یا 58 میلی‌متری داره، معمولاً منظور قطر داخلی بسکت یا قطر سطحی هست که قهوه داخلش تمپ میشه.

پس اگر دستگاهت پرتافیلتر 51 داشته باشه، تمپر 58 به دردش نمی‌خوره. اگر پرتافیلترت 58 باشه، تمپر 51 خیلی کوچیکه و قهوه رو درست فشرده نمی‌کنه.

همین چند میلی‌متر اختلاف می‌تونه روی عصاره‌گیری، کرما، طعم و حتی تمیزی کار تاثیر بذاره.

رایج‌ترین سایزهای پرتافیلتر کدام‌اند؟

در بازار معمولاً این سایزها بیشتر دیده میشن:

این جدول یک قانون کلیه، نه یک حکم قطعی برای همه دستگاه‌ها.

دستگاه‌های خانگی معمولاً چه سایزی هستند؟

خیلی از اسپرسوسازهای خانگی بازار، مخصوصاً مدل‌های اقتصادی‌تر، معمولاً پرتافیلترهای 51 میلی‌متر یا گاهی 53 میلی‌متر دارن.

دلیلش هم اینه که دستگاه‌های خانگی معمولاً گروپ کوچک‌تر، بویلر یا ترموبلاک کوچک‌تر و طراحی جمع‌وجورتری دارن.

سایز 51 در دستگاه‌های خانگی خیلی رایجه و برای مصرف روزمره خانه کاملاً قابل استفاده‌ست.

اما باید بدونی لوازم جانبی 51 نسبت به 58 تنوع کمتری داره. یعنی شاید تمپر، بسکت یا پرتافیلتر نیکد 51 پیدا بشه، ولی انتخاب‌هاش به اندازه سایز 58 زیاد نیست.

دستگاه‌های نیمه‌صنعتی معمولاً چه سایزی هستند؟

دستگاه‌های نیمه‌صنعتی بین دستگاه خانگی و صنعتی قرار می‌گیرن.

بعضی از این دستگاه‌ها پرتافیلتر 51 یا 53 دارن، بعضی‌ها 54، و بعضی مدل‌های حرفه‌ای‌تر حتی 58 میلی‌متر هستن.

پس درباره دستگاه نیمه‌صنعتی نمی‌تونیم بگیم حتماً فلان سایزه. باید مدل دقیق دستگاه بررسی بشه.

مثلاً ممکنه یک دستگاه ظاهر نیمه‌صنعتی داشته باشه، ولی پرتافیلترش 51 باشه. از اون طرف، بعضی دستگاه‌های حرفه‌ای‌تر خانگی یا نیمه‌صنعتی از پرتافیلتر 58 استفاده می‌کنن.

دستگاه‌های صنعتی معمولاً چه سایزی هستند؟

در دستگاه‌های صنعتی و کافه‌ای، رایج‌ترین سایز پرتافیلتر معمولاً 58 میلی‌متر است.

این سایز در دنیای حرفه‌ای خیلی شناخته‌شده‌ست و اکثر لوازم جانبی حرفه‌ای مثل تمپر، لولر، بسکت، پرتافیلتر نیکد، پاک اسکرین، دوزینگ فانل و ابزارهای باریستا برای 58 میلی‌متر خیلی راحت‌تر پیدا میشن.

برای همین اگر کسی کافه داره یا قصد راه‌اندازی کافه داره، معمولاً با سایز 58 بیشتر سروکار خواهد داشت.

آیا 58 همیشه یعنی صنعتی؟

نه، این اشتباه رایجیه.

درست است که 58 میلی‌متر بیشتر در دستگاه‌های صنعتی دیده میشه، اما هر دستگاه 58 میلی‌متری الزاماً صنعتی نیست.

بعضی دستگاه‌های خانگی حرفه‌ای یا نیمه‌صنعتی هم پرتافیلتر 58 دارن.

از اون طرف، بعضی دستگاه‌هایی که ظاهر بزرگی دارن، ممکنه همچنان پرتافیلتر کوچک‌تر داشته باشن.

پس فقط با نگاه کردن به ظاهر دستگاه یا عدد پرتافیلتر نمی‌تونیم بگیم دستگاه صنعتی، نیمه‌صنعتی یا خانگیه. باید قدرت دستگاه، نوع بویلر، پمپ، فشار کاری، توان بخار، طراحی گروپ و کاربری واقعی دستگاه هم بررسی بشه.

آیا 51 همیشه یعنی خانگی؟

در بیشتر مواقع، پرتافیلتر 51 میلی‌متری در دستگاه‌های خانگی دیده میشه.

اما باز هم این موضوع صد درصد قطعی نیست.

ممکنه بعضی دستگاه‌های نیمه‌خانگی یا مدل‌های خاص هم سایز 51 داشته باشن. پس بهتره موقع خرید لوازم جانبی، همیشه مدل دقیق دستگاه یا قطر واقعی بسکت اندازه‌گیری بشه.

کدام سایز لوازم جانبی بیشتری دارد؟

اگر بخوایم ساده بگیم، 58 میلی‌متر بیشترین تنوع لوازم جانبی رو داره.

چون دستگاه‌های صنعتی و حرفه‌ای بیشتر از این سایز استفاده می‌کنن، بازار لوازم جانبی 58 خیلی کامل‌تره.

برای سایز 58 معمولاً راحت‌تر می‌تونی این وسایل رو پیدا کنی:

• تمپر

• لولر

• بسکت تک و دبل

• پرتافیلتر نیکد

• پاک اسکرین

• دوزینگ فانل

• ناک باکس و لوازم باریستا

• توزیع‌کننده قهوه

• استند تمپر

برای سایزهای 51 و 53 هم لوازم پیدا میشه، اما ممکنه تنوع برند، کیفیت و مدل کمتر باشه.

تمپر باید دقیقاً هم‌سایز پرتافیلتر باشد؟

بله، تمپر باید تا حد امکان با سایز بسکت هماهنگ باشه.

اگر تمپر کوچک‌تر از بسکت باشه، لبه‌های قهوه خوب فشرده نمیشن و ممکنه آب از کناره‌ها رد بشه. این اتفاق باعث عصاره‌گیری نامتعادل میشه.

اگر تمپر بزرگ‌تر باشه، اصلاً داخل بسکت جا نمیشه یا گیر می‌کنه.

پس برای خرید تمپر، فقط نگفتن «تمپر اسپرسو» کافی نیست. باید بدونی دستگاهت 51 است، 53، 54 یا 58.

تفاوت پرتافیلترهای خانگی و صنعتی چیست؟

پرتافیلترهای خانگی معمولاً سبک‌تر، کوچک‌تر و ساده‌تر هستن.

در خیلی از دستگاه‌های خانگی، پرتافیلترها ممکنه تحت فشار یا اصطلاحاً Pressurized باشن. این مدل‌ها کمک می‌کنن حتی با آسیاب نه‌چندان دقیق هم کرمای ظاهری بهتری ایجاد بشه.

اما پرتافیلترهای صنعتی معمولاً سنگین‌تر، باکیفیت‌تر و حرفه‌ای‌تر هستن. در دستگاه‌های صنعتی، کیفیت آسیاب، تمپ و دوز قهوه خیلی مهم‌تره و خروجی بیشتر به مهارت باریستا و تنظیم درست بستگی داره.

پرتافیلتر تحت فشار چیست؟

پرتافیلتر تحت فشار یا Pressurized معمولاً در دستگاه‌های خانگی استفاده میشه.

این مدل طوری طراحی شده که خروجی قهوه از یک مسیر محدودتر خارج بشه و فشار بیشتری ایجاد کنه. نتیجه اینه که حتی اگر آسیاب خیلی حرفه‌ای نباشه، ظاهر قهوه بهتر و کرمادارتر دیده میشه.

اما در پرتافیلترهای حرفه‌ای و صنعتی، قهوه باید با آسیاب درست، دوز مناسب و تمپ دقیق عصاره‌گیری بشه. یعنی دستگاه خروجی واقعی‌تری میده، ولی خطاها رو هم بیشتر نشون میده.

پرتافیلتر نیکد چیست؟

پرتافیلتر نیکد یا Bottomless پرتافیلتریه که زیرش بازه و خروجی اسپرسو مستقیم از بسکت دیده میشه.

این مدل برای آموزش و بررسی عصاره‌گیری خیلی خوبه.

اگر قهوه درست آسیاب نشده باشه، تمپ کج باشه یا توزیع قهوه مشکل داشته باشه، در پرتافیلتر نیکد خیلی سریع مشخص میشه.

برای استفاده خانگی هم جذابه، ولی باید بدونی نیکد بودن باعث بهتر شدن خودکار قهوه نمیشه. فقط کمک می‌کنه ایراد عصاره‌گیری رو بهتر ببینی.

آیا بسکت هر پرتافیلتری به هر دستگاهی می‌خورد؟

نه همیشه.

حتی اگر سایز دو پرتافیلتر یکی باشه، باز هم ممکنه بسکت یا پرتافیلتر به دستگاه نخوره.

چرا؟

چون فقط قطر مهم نیست. موارد دیگه‌ای هم هست:

• عمق بسکت

• شکل لبه بسکت

• ضخامت لبه

• تعداد و زاویه گوشواره‌های پرتافیلتر

• محل قفل شدن پرتافیلتر روی گروپ

• طراحی گروپ دستگاه

پس ممکنه دو دستگاه هر دو 58 باشند، اما پرتافیلترشان با هم سازگار نباشد.

گوشواره پرتافیلتر چیست؟

گوشواره پرتافیلتر همون زبانه‌های کناری پرتافیلتره که داخل گروپ دستگاه قفل میشه.

بعضی پرتافیلترها دو گوشواره دارن، بعضی‌ها طراحی متفاوتی دارن، زاویه و ضخامتشون هم ممکنه فرق کنه.

برای همین موقع خرید پرتافیلتر جدید، مخصوصاً پرتافیلتر نیکد، فقط سایز 51 یا 58 کافی نیست. باید مطمئن بشی برای مدل دستگاهت مناسب باشه.

چرا سایز پرتافیلتر روی عصاره‌گیری تاثیر دارد؟

سایز پرتافیلتر روی پخش شدن قهوه داخل بسکت اثر داره.

در بسکت‌های بزرگ‌تر مثل 58 میلی‌متر، قهوه سطح پهن‌تری داره و ارتفاع کیک قهوه ممکنه کمتر باشه. در بسکت‌های کوچک‌تر مثل 51، قهوه در سطح کوچک‌تری قرار می‌گیره و ارتفاع کیک ممکنه بیشتر بشه.

این موضوع می‌تونه روی سرعت عبور آب، فشار، تمپ و عصاره‌گیری اثر بذاره.

البته این به معنی بهتر یا بدتر بودن قطعی یک سایز نیست. فقط یعنی هر سایز رفتار خودش رو داره و باید با آسیاب، دوز و تمپ مناسب تنظیم بشه.

نکته مهم 1: قبل از خرید لوازم جانبی، سایز را دقیق چک کن

اگر مطمئن نیستی دستگاهت چه سایزیه، حدسی خرید نکن.

مدل دستگاه رو سرچ کن، دفترچه رو ببین یا قطر بسکت رو با کولیس اندازه بگیر.

اگر کولیس نداری، می‌تونی با خط‌کش هم حدودی اندازه بگیری، ولی برای خرید دقیق تمپر بهتره اندازه دقیق‌تر داشته باشی.

نکته مهم 2: سایز تمپر با سایز اسمی دستگاه همیشه یکی نیست

گاهی دستگاه به عنوان 51 میلی‌متر شناخته میشه، ولی تمپر مناسبش ممکنه کمی کمتر یا بیشتر باشه؛ مثلاً 51 یا 51.5.

برای همین بعضی تمپرها با عددهای دقیق‌تر فروخته میشن.

اگر تمپر خیلی لق باشه، کناره‌ها خوب تمپ نمیشن. اگر خیلی کیپ باشه، ممکنه گیر کنه.

مهم 3: بسکت تک و دبل فرق دارند

بسکت تک برای مقدار کمتر قهوه طراحی شده و بسکت دبل برای مقدار بیشتر.

بعضی‌ها فکر می‌کنن فقط با کم و زیاد کردن قهوه داخل هر بسکتی میشه تک یا دبل گرفت، اما طراحی بسکت هم مهمه.

برای خروجی بهتر، بهتره از بسکت مناسب همان مقدار قهوه استفاده کنی.

نکته مهم 4: پرتافیلتر سنگین‌تر همیشه بهتر نیست

بعضی پرتافیلترهای صنعتی سنگین‌تر و حرفه‌ای‌ترن، اما این به معنی مناسب بودن برای همه دستگاه‌ها نیست.

اگر پرتافیلتر با گروپ دستگاه هماهنگ نباشه، ممکنه خوب قفل نشه، نشتی بده یا به دستگاه فشار بیاره.

پس سازگاری از سنگینی مهم‌تره.

نکته مهم 5: پاک اسکرین هم باید با سایز بسکت هماهنگ باشد

پاک اسکرین صفحه نازکیه که روی قهوه قرار می‌گیره و کمک می‌کنه آب بهتر پخش بشه و شاور دستگاه تمیزتر بمونه.

اما پاک اسکرین هم باید متناسب با سایز بسکت باشه.

پاک اسکرین خیلی کوچک درست نمی‌نشیند. پاک اسکرین بزرگ هم ممکنه گیر کند یا باعث مشکل در بستن پرتافیلتر شود.

نکته مهم 6: دوز قهوه در هر سایز فرق می‌کند

هر بسکت ظرفیت مشخصی دارد.

مثلاً بسکت دبل 58 میلی‌متری معمولاً ظرفیت بیشتری نسبت به بسکت کوچک‌تر خانگی دارد.

اگر بیش از حد قهوه داخل بسکت بریزی، پرتافیلتر سخت بسته میشه، شاور به قهوه می‌چسبه و عصاره‌گیری خراب میشه.

اگر خیلی کم بریزی، کیک قهوه شل میشه و آب راحت‌تر راه خودش رو پیدا می‌کنه.

نکته مهم 7: برای دستگاه خانگی، آسیاب مناسب از سایز مهم‌تر است

خیلی‌ها فکر می‌کنن اگر دستگاه‌شون پرتافیلتر 58 نداشته باشه، نمی‌تونن اسپرسوی خوب بگیرن.

این درست نیست.

با دستگاه خانگی 51 هم میشه قهوه خوب گرفت، به شرطی که قهوه تازه، آسیاب مناسب، دوز درست و تمپ خوب داشته باشی.

سایز مهمه، ولی همه چیز نیست.

نکته مهم 8: هر برند طراحی خودش را دارد

بعضی برندها سایزهای خاص خودشون رو دارن. حتی در یک سایز مشخص هم ممکنه طراحی پرتافیلتر، گوشواره یا بسکت با برند دیگر متفاوت باشه.

پس برای خرید لوازم جانبی، همیشه مدل دقیق دستگاه رو ملاک قرار بده، نه فقط ظاهر یا عدد کلی.

جدول ساده انتخاب سایز لوازم جانبی

جمع‌بندی کاربردی

اگر دستگاه خانگی داری، احتمال زیادی هست که پرتافیلترت 51 یا 53 میلی‌متری باشه، اما قطعی نیست.

اگر دستگاه صنعتی داری، معمولاً با سایز 58 میلی‌متری سروکار داری، ولی باز هم باید مدل دقیق دستگاه بررسی بشه.

برای خرید تمپر، بسکت، پاک اسکرین، پرتافیلتر نیکد یا هر وسیله جانبی، فقط ظاهر دستگاه کافی نیست. باید سایز، مدل و نوع پرتافیلتر رو دقیق بدونی.

اگر بخوای خیلی ساده تصمیم بگیری:

دستگاه خانگی معمولاً 51 یا 53 است.
دستگاه نیمه‌صنعتی ممکنه 51، 53، 54 یا 58 باشد.
دستگاه صنعتی معمولاً 58 است.
لوازم جانبی 58 راحت‌تر و متنوع‌تر پیدا می‌شود.
اما هیچ‌کدام از این‌ها صد درصد قطعی نیست.

برای انتخاب دقیق‌تر لوازم دستگاهت، می‌تونی از مشاوره بُن‌دی کمک بگیری تا تمپر، بسکت، پرتافیلتر یا ابزار مناسب دستگاه خودت رو راحت‌تر پیدا کنی.

سوالات پرتکرار

پرتافیلتر 58 میلی‌متر بهتر است یا 51؟

58 میلی‌متر معمولاً حرفه‌ای‌تر و رایج‌تر در دستگاه‌های صنعتی است، اما 51 هم برای دستگاه‌های خانگی کاملاً قابل استفاده است. کیفیت نهایی بیشتر به قهوه، آسیاب، دوز و تمپ بستگی دارد.

دستگاه خانگی معمولاً پرتافیلتر چند دارد؟

خیلی از دستگاه‌های خانگی 51 یا 53 میلی‌متر هستند، اما این موضوع قطعی نیست و باید مدل دقیق دستگاه بررسی شود.

آیا تمپر 58 به دستگاه 51 می‌خورد؟

نه. تمپر 58 برای بسکت 51 بزرگ است و داخل آن جا نمی‌شود. تمپر باید متناسب با سایز بسکت باشد.

آیا پرتافیلتر 58 هر دستگاهی به دستگاه 58 دیگر می‌خورد؟

نه همیشه. علاوه بر قطر، طراحی گوشواره‌ها، ضخامت لبه، عمق بسکت و مدل گروپ هم مهم است.

برای خرید پرتافیلتر نیکد چه چیزی مهم است؟

باید هم سایز پرتافیلتر را بدانی، هم مدل دقیق دستگاه و نوع قفل شدن پرتافیلتر روی گروپ را بررسی کنی.

چرا لوازم جانبی 58 بیشتر پیدا می‌شود؟

چون بسیاری از دستگاه‌های صنعتی و حرفه‌ای از سایز 58 استفاده می‌کنند، بازار لوازم جانبی این سایز کامل‌تر و متنوع‌تر است.

بُن‌دی؛ شروعی پر انرژی برای هر روز